ସମସ୍ତ ଲୋକାଲୋକ ଭ୍ରମଣ ସମାପ୍ତ କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାକୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଭଗବାନ ହସି ହସି ପଚାରିଲେ:
“ହେ ନାରଦ! ତୁମେ ପୃଥିବୀ ଭ୍ରମଣ କରି ମାନବମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଦେଖିଛ — କହ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଲାଗିଲା ?”
ନାରଦଙ୍କ ଉତ୍ତର — ମାନବର ବିରୋଧାଭାସ
ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନାରଦ କହିଲେ —
*ଧର୍ମସ୍ୟ ଫଳମିଚ୍ଛନ୍ତି ଧର୍ମଂ ନୈଚ୍ଛନ୍ତି ମାନବାଃ । ଫଳଂ ପାପସ୍ୟ ନୈଚ୍ଛନ୍ତି ପାପଂ କୁର୍ବନ୍ତି ଜନ୍ତବଃ ॥”*
“ମାନବ ଧର୍ମର ଫଳ ଚାହାଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ ।
ସେମାନେ ପାପର ଫଳକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ତଥାପି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥାନ୍ତି ।”
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ମାନବ ସ୍ୱଭାବର ଏକ ଗଭୀର ପରସ୍ପରବିରୋଧକ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ —
ପରିଶ୍ରମ ବିନା ଆନନ୍ଦ, ପବିତ୍ରତା ବିନା ଶାନ୍ତି, ଓ ସଂଯମ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗ ଆଶା କରିବାର ଅଭିଲାଷ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହସ ଓ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନଭାବ
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସହଜ ହସି ହସି କହିଲେ
“ହେ ନାରଦ! ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ । ଏହି ହେଉଛି ମୋ ମାୟାର ଅଦ୍ଭୁତ ଖେଳ ।
ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମାନବ ଅସତ୍ୟରେ ପତିତ ହୁଏ;
ସୁଖ ଚାହିଁ ସେ ଦୁଃଖକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଉଥାଏ ।”
ତାହାପରେ ଭଗବାନ କଠୋପନିଷଦ୍ ର ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ —
“श्रेयश्च प्रेयश्च मनुष्यमेतः तौ सम्परीत्य विविनक्ति धीरः ।”
“ଶ୍ରେୟ (ଉତ୍ତମ) ଓ ପ୍ରେୟ (ପ୍ରିୟ) — ଉଭୟ ମାନବ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସେ;
ଧୀର ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରେୟକୁ ବାଛନ୍ତି, ଅବିବେକୀ ପ୍ରେୟରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ ।”
କାରଣ ଓ ଫଳର ନିୟମ
ଭଗବାନ କହିଲେ —
“ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମମୟ ଜୀବନରୁ କେବଳ ସୁଖ ଜନ୍ମ ନିଏ ।
ଲୋଭ ଓ ମୋହ ଯଦି ଆଚରଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଦୁଃଖ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ।
କିନ୍ତୁ ଦୟା, ସତ୍ୟ ଓ ନିଷ୍ଠା ଯଦି ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ହୁଏ, ତେବେ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନିଏ ।
କର୍ମ ଓ ଫଳ ନିୟମ ନିଷ୍ପକ୍ଷ — ଯେ ଯାହା ବୁଣେ, ସେ ସେହିପରି ତାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ ।
କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟ ଅଭିଲାଷରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ବୁଣିବା ବିନା ଫଳ ଚାହେ, ଦେବା ବିନା ନେବା ଚାହେ, ବିଷ ବୀଜ ବୁଣି ଅମୃତ ଚାହେଁ।”
ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ କରୁଣା
ନାରଦ ପଚାରିଲେ — “ଭଗବାନ, ଯଦି ମାନବ ଏପରି ଅଜ୍ଞାନରେ ବନ୍ଧିତ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି କିପରି ସମ୍ଭବ?”
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ —
“ଜ୍ଞାନ ଓ ଭକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ।
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ବୁଝି ପାରେ ଯେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ହୃଦୟରେ ବସିଛି, ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର ନିୟମରେ ଫଳ ଦେଉଛି, ସେ ସ୍ୱାର୍ଥ ବିନା କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତକୁ ମୋ ପାଖରେ ଅର୍ପଣ କରେ ।”
ତାହାପରେ ଭଗବାନ ଗୀତାର ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ —
“ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् । मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥”
“ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଭାବରେ ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେହି ପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ହେ ପାର୍ଥ! ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମୋର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି ।”
ଭଗବାନଙ୍କ ଆଶ୍ୱାସନ
ଭଗବାନ କହିଲେ —
“ହେ ନାରଦ, ମାନବମାନଙ୍କୁ କହିଦିଅ — ମୁଁ ବାହ୍ୟ ଆଚରଣ ବା ଆଡମ୍ବର ଦେଖି ଖୁସି ହୁଏନି;
ମୁଁ ହୃଦୟର ନିଷ୍ଠା ଓ ଭାବନାକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ ।
ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟର ଲୋଭ ବିନା, ମୋ ପ୍ରେମରେ ଧର୍ମକୁ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଧର୍ମର ଫଳ ଆସିଯାଏ ।
ଯେତେବେଳେ ଭକ୍ତି ହୃଦୟକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଧର୍ମ ସ୍ୱାଭାବିକ ହୁଏ,
ଓ ଫଳ ଆଶା ଅପେକ୍ଷା ଭାବ ଅର୍ପଣର ଆନନ୍ଦରେ ମନୁଷ୍ୟ ଲାଗି ପଡ଼େ ।”
ତାହାପରେ ଗୀତା ର ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ —
*“अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते । तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥”*
“ଯେମାନେ ମୋତେ ଅନନ୍ୟ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି ଓ ଉପାସନା କରନ୍ତି,
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଅଭାବ ପୂରଣ କରି, ଯାହା ଅଛି ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରେ ।”
ନାରଦଙ୍କ ଜ୍ଞାନୋଦୟ
ଭଗବାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ନାରଦ କହିଲେ —
“ହେ ନାରାୟଣ! ତୁମ କୃପା ବିନା ମାନବ ଏହି ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ ।
ତୁମ ନାମସ୍ମରଣ ହେଉଛି ଶାନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତିର ସରଳ ପଥ ।”
ତାହାପରେ ନାରଦ ତାଙ୍କ ବୀଣା ବଜାଇ ବୈକୁଣ୍ଠ ଛାଡ଼ି ଗୀତ ଗାଇ ଗାଇ ଚାଲିଗଲେ...
“ଭଗବାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବଙ୍କୁ ସେପରି ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି,
ଯେପରି ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ ।
ଯେତେବେଳେ ମାନବ ଧର୍ମକୁ ଭଗବାନ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିର ଭାବରେ ଜୀବନରେ ଆଣେ,
ସେତେବେଳେ ପଥ ଓ ଫଳ — ଉଭୟ ସଫଳ ହୁଏ ।”
ଶାଶ୍ୱତ ଶିକ୍ଷା
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନାରଦଙ୍କ ଏହି ସଂବାଦ ମାନବ ଜୀବନ ଓ ଦିବ୍ୟ କରୁଣାର ସାରତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଏ —
ମାନବ ଧର୍ମ ଆଚରଣ ବିନା ଧର୍ମର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ଚାହେ,
ପାପର ଫଳକୁ ଭୟ କରେ, ତଥାପି ପାପ କରେ,
କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ଅସୀମ କରୁଣା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ସେହି ଅନୁସାରେ ପ୍ରତିଫଳ ଦିଅନ୍ତି ।
ଭଗବାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ କୁ ତାର ସ୍ଥିତି ଦେଖି ସେହି ହିସାବରେ ଉପଯୁକ୍ତ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଉତ୍ତୋଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସତ୍ୟର ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ନେଇ ଯାଆନ୍ତି।
Comments
Post a Comment